Dr. Hale Koç – Tıbbi Mikrobiyoloji-
Sağlık deyince akla önce hastalıklardan kurtulmak gelse de hastalığı oluşturabilecek koşulları engellemek de çok önemlidir. Bunun ilk ve en önemli adımı, kişisel hijyeni sağlamaktır. Kişisel hijyenin sözlük anlamı “Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü.” dür. Bu kavram dilimize Fransızcadan geçmiş olmasına rağmen bugün hayatımızın her alanında önemli yer tutan bir terim hâline gelmiştir. Özellikle yakın dönemde yaşadığımız COVID-19 pandemisinden sonra sağlıklı yaşam için kişisel hijyenin önemi bir kez daha anlaşılmıştır.
Sağlıklı Yaşam İçin Hijyen Neden Önemlidir?
Kişisel hijyen zararlı mikroorganizmaların vücudumuza girişini engelleyeceği ve bağışıklık sistemimizi de koruyacağı için sağlıklı yaşamın önemli bir yapı taşıdır. Bugün enfeksiyonlara neden olan mikroorganizmaların vücudumuza kirli yüzeylere temas yoluyla, hasta kişilerden solunum yoluyla ya da gıda veya sular yoluyla girebildiğini biliyoruz. Kişisel hijyenin sağlanamadığı durumlarda;
- Grip, nezle ya da korona gibi hastalıklar
- İdrar yolu enfeksiyonları
- İshal ve kusmayla kendini gösteren bağırsak enfeksiyonları
- Bağırsak solucanları
- Uyuz gibi cilt hastalıkları
- Diş çürükleri gibi pek çok sağlık problemi yaşanabilir.
Bu bulaşıcı hastalıklardan korunmak için kişisel hijyeni sağlamanın önemi büyüktür. Ellerimizi sık sık yıkamak, dişlerimizi düzenli fırçalamak, banyo yapmak ve kullandığımız kişisel eşyaların temizliğine dikkat etmek gibi basit yöntemler bile kişisel hijyeni ve sağlığı korumak için etkili olmaktadır.
Kişisel hijyenin yalnızca fiziksel sağlık açısından değil, aynı zamanda zihinsel sağlık açısından da büyük önemi vardır. Kendimizi temiz ve bakımlı hissetmek, kendimize olan güvenimizi artırır. Ayrıca temiz bir vücut ve sağlıklı bir görünüm, diğer insanlarla daha rahat ve daha fazla sosyal etkileşimde bulunmamızı sağlar.
Kişisel hijyenin önemi, özellikle hastalıkların yayılmasını önlemek konusunda son birkaç yılda ön plana çıkmıştır. COVID-19 pandemisi, el yıkama ve hijyen konusunda daha fazla bilinç oluşturmuştur. Bu nedenle kişisel hijyen konusunda daha bilinçli olmak, sağlıklı bir yaşam sürdürmek ve hastalıkların yayılmasını önlemek için önemlidir.
Kişisel Hijyen İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?
Kişisel hijyen, vücudun tüm kısımlarının temiz tutulması anlamına gelir. Kişisel hijyenin zayıf olması enfeksiyonlara karşı vücudun savunmasız kalmasına neden olabilir. Aynı zamanda kişinin sosyal ortamlarda yalnız kalmasına yol açabilir, bu da zihinsel sağlık için olumsuz bir durumdur. Peki kişisel hijyeni tam olarak koruyabilmek için atabileceğimiz en basit ama etkili adımlar nelerdir, gelin birlikte bakalım:
- Ellerinizi Sık Sık Yıkayın
Hijyeni sağlamak ve korumak denilince ilk adım kuşkusuz el yıkamadır. El hijyeni, bulaşıcı hastalıklara yakalanma riskinin azaltılmasında ve bu hastalıkların yayılmasının önlenmesinde önemlidir. Yakın zamanda karşılaştığımız COVID-19 pandemisi boyunca el yıkamanın üzerinde çok durulmuştur. Aşağıdaki gibi durumlarda ellerin yıkanması önemlidir:
- Yemek hazırlığına başlamadan önce, hazırlarken ve sonrasında,
- Yemek yemeden önce ve sonra,
- Bebek bezini değiştirmeden önce ve sonra,
- Tuvaletten çıktıktan sonra,
- Burnunuzu sildikten sonra,
- Öksürdükten veya hapşırdıktan sonra,
- Kirli yüzeylere veya nesnelere temas ettikten sonra,
- Hayvanlara ya da onların kullandığı eşyalara temas ettikten sonra,
Etkili el hijyeni için ellerinizi sık sık temiz su ve sabunla en az 20 sn boyunca yıkamaya özen gösterin.
- Düzenli Aralıklarla Duş Alın ya da Banyo Yapın
Sağlıklı yaşam ve hijyen ilişkisinde düzenli banyo yapmak da önemli bir rol oynar. Vücuttaki fazla su ve toksinler ter yoluyla atılır. Koltuk altı ve kasıklar gibi nemli bölgelerde bulunan bakterilerin bu toksinleri parçalamasıyla vücutta kötü bir koku oluşur. Düzenli olarak banyo yapmak, terin ciltte birikmesini önler ve vücut kokusuna neden olan bakterilerin ortadan kalkmasını sağlar. Böylece saç derisinde biriken yağ ve kir temizlenerek saçlar daha hızlı ve sağlıklı uzar. Ayrıca ciltte birikmiş ölü deri hücreleri de yok edilerek cilt yenilenmesi hızlanır. Bu yüzden her gün duş almanın ya da banyo yapmanın kişisel hijyeniniz için ne kadar önemli olduğunu unutmayın. Ayrıca kullandığınız kıyafet ve kişisel eşyaların da temizliğinden emin olun.
- Dişlerinizi Düzenli Olarak Fırçalayın
Sağlıklı yaşam için hijyenin önemi söz konusu olduğunda ağız ve diş temizliği de unutulmamalıdır. Ağız ve diş sağlığını korumak için dişlerinizi günde iki kez en az 2 dakika süre ile fırçalamalısınız. Ayrıca bir dil temizleme aparatıyla dilinizi temizleyerek bakteri oluşumunu engelleyebilirsiniz.
- Tırnaklarınızı Kesin
Uzun tırnakların altında bakteri ve kirin birikmesi daha kolaydır. Tırnakları kısa ve temiz tutmak enfeksiyonlara yakalanma riskini azaltabilir. Bu yüzden el ve ayak tırnaklarınızı belirli bir uzunluğa geldiğinde kısaltmalı ve her yıkamada tırnaklarınızın da temizlendiğinden emin olmalısınız.
- Ayaklarınızı Temiz Tutun
Ayakların gün içinde ayakkabı içinde uzun süre kapalı kalması, zararlı bakteri ve mantarların üremesi için uygun bir ortam oluşturarak enfeksiyonlara ve kötü kokuya yol açmaktadır. Bu yüzden ayaklarınızı günde en az 1 kere yıkamaya ve parmak araları da dahil olmak üzere iyice kurulamaya özen gösterin. Nemli ortamın da enfeksiyon oluşumunu hızlandıracağını unutmayın.
Ayrıca ayak sağlığınızı korumak için ayağınıza tam uyan, ayak tabanını destekleyen ve hava alan ortopedik ayakkabılar tercih edin. Pamuk oranı yüksek yumuşak çoraplar kullanın ve çoraplarınızı günlük olarak değiştirin.
- Özel Bölgenizin Temizliğine Dikkat Edin
Genital bölge temizliği de kişisel hijyenin önemli bir parçasıdır. Özellikle kadınlarda genital temizliğin aksatılması durumunda idrar yolları ve genital sistemde enfeksiyonlarla karşı karşıya kalınması riski vardır. Bu enfeksiyonlar rahatsız edici semptomlara neden olabilir ve tedavi gerektirebilir. Ayrıca bu bölgede kötü kokuya sebep olan özel ter bezleri bulunur. Özellikle sıcak hava koşullarında terleme artabilir ve bu da kötü kokuların oluşmasına neden olabilir. Doğru genital bölge temizliği, kötü kokuların önlenmesine de yardımcı olur. Bu bölgenin sağlığını korumak için yapılabilecekler ise
- Her gün ılık su kullanarak bu bölgeyi nazikçe yıkamak ve kurulamak enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olur. Bu bölge için pH dengeli, hipoalerjenik, parfümsüz ve nazik temizleyici veya sabun kullanın. Parfümlü ve sert kimyasallar içeren ürünlerden kaçının.
- Dar ve sentetik kumaşlı iç çamaşırlarından kaçının; hava alan, rahat, pamuklu çamaşırlar kullanın ve bu çamaşırları günlük olarak değiştirin.
- Her tuvaletten sonra bu bölgenin yıkanması ve iyice kurulanması da çok önemlidir. Bu uygulama dışkıda bulunan mikroorganizmaların enfeksiyonlara yol açmasını engeller.
- Menstrüasyon döneminde hijyen ürünleri (ped veya tampon) düzenli olarak değiştirilmelidir. Uzun süre aynı ürünün kullanılması enfeksiyon riskini artırabilir. Ayrıca bu dönemde genital bölgenin daha sık yıkanması önerilmektedir.
- Bu bölgede bulunan kılları da düzenli olarak temizleyin, bu temizlikte kullanılan kişisel eşyaların kişiye özel olmasına ve temiz tutulmasına dikkat edin.
Sonuç olarak
Kişinin kendi sağlığının yanında başka insanların da sağlığını korumasının en önemli yolu temizlik ve hijyendir. Temizlik; kişisel ve sosyal sağlığın dayandığı bir temel olmanın yanında, toplum içinde yaşamanın vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu sebeple kişisel hijyen kişinin kendine yapacağı en önemli yatırımlardan biridir ve günlük hayata eklenebilecek bu basit ama etkili yöntemlerle kolayca uygulanabilir.