Hafize Teker Berktaş-Mimar-
Bir eve girdiğimizde henüz kimse bir şey söylemeden anlamaya başlarız. Eşiğin genişliği, ışığın nereden düştüğü, koltukların nasıl yerleştirildiği bize bir şeyler anlatır. Mekân, insanın kendini anlatma yollarının en eskisidir. Evler dört duvardan ibaret olsaydı girdiğimiz her evde aynı şeyi hissederdik. Oysa her ev, sahibinin neye kıymet verdiğini kendi diliyle söyler.
- Eşiğin Söylediği İlk Söz
Bir evin ilk cümlesi kapısında kurulur. Kapıyı açan kişinin yüzünden önce, o birkaç metrekarelik alan karşılar bizi. Gelenekte antre aceleyle geçilen bir koridor sayılmazdı. Misafirin kendine çekidüzen verdiği, eve alıştığı bir hazırlık alanıydı. Hazır dairelerde bu alanı değiştirmek zor olsa da küçük dokunuşlarla burayı dönüştürebiliriz.
- Antreleri ferah ve aydınlık tutmak, içerideki mesafe duygusunu azaltıp samimiyeti artırır.
- Ayakkabılık, ayna veya küçük bir tabure gibi karşılama unsurlarına yer açarak alanı işlevsel kılabilirsiniz.
- Kapının hemen içine bırakılacak küçük bir dokunuş, örneğin yumuşak bir aydınlatma ya da sade bir kilim, eve “hoş geldiniz” dedirtmenin en zarif yoludur.
Kapı, evin misafirine söylediği ilk sözdür.
- Konuk Ağırlamanın Mimarisi
Bir evin atmosferini yalnızca büyük mimari kararlar belirlemez, bazen küçük dokunuşlar da mekânın ruhunu baştan aşağı değiştirir. Misafire nasıl baktığımız, evimizin düzeninde kendini hemen belli eder. Koltukların birbirine mi yoksa televizyona mı dönük dizildiği, sohbetin odada ne kadar rahat aktığı, ağırlamaya verdiğimiz değeri ortaya koyar.
- Koltukları duvar boyunca sıralamak yerine birbirine dönük konumlandırmak, sohbetin kendiliğinden kurulmasına zemin hazırlar.
- Açılabilir bir masa tercih etmek, sofranın kalabalığa her zaman hazır olmasını sağlar.
- İkramların geçeceği yolları ferah bırakmak, evdeki akışı rahatlatır ve ağırlamayı daha keyifli hâle getirir.
Ağırlama niyeti, önce mekânın kuruluşunda belli olur.
- Mahremiyetin Kademeleri
Ev içindeki düzenimiz yalnızca konuklarla sınırlı kalmaz. Mahremiyet ve kişisel alan dengesi de evin akışını belirleyen önemli unsurlardandır. Ortak alandan özel alana geçerken kurulan kademeler, ev halkının huzurunu doğrudan etkiler.
- Yatak odası kapısı doğrudan ortak alana bakıyorsa, yatağı kapıyla karşı karşıya gelmeyecek biçimde konumlandırmak iyi olur. Şık bir tül ya da paravan da yumuşak bir sınır kurar.
- Antre ve koridor gibi geçiş alanlarında ayna, dresuar veya hafif aydınlatmalardan destek alarak bu geçişleri daha davetkâr kılabilirsiniz.
- Pencerelerde katmanlı çözümlere yönelmek, dışarıdan görünmeyi dengelerken içeriye yumuşak bir ışık alan huzurlu bir düzen kurar.
İyi kurulmuş bir geçiş, kapalı bir kapıdan çok iş görür.
- Işığın ve Yönün Anlamı
Odaların yönünü değiştiremediğimiz evlerde bile, ışığı kullanma biçimimizle mekânın havasını yeniden kurabiliriz. Işık, mekânın en eski öğretmenidir ve onu nasıl yönlendirdiğimiz, evdeki ritmimizi doğrudan etkiler.
- Doğal ışığı engelleyen ağır mobilyaları pencere önlerinden uzak tutmak, gün ışığının eve daha rahat süzülmesine olanak tanır.
- Akşam saatlerinde tek bir tepe lambası yerine, farklı köşelere konumlandırılacak birkaç yumuşak aydınlatma kaynağına yer verilebilir.
- Oturma köşelerini odaların gün ışığı alma durumuna göre şekillendirmek, en çok vakit geçirilen anları daha aydınlık kılar.
Işığı bilen bir ev, zamanı da bilir.
- Malzemenin Hafızası
Evin ruhunu ve samimiyetini belirleyen bir diğer unsur da seçtiğimiz malzemelerdir. Ahşap, taş, toprak ve pamuk gibi doğadan gelen dokular, mekâna yaşayan bir karakter kazandırır.
- Yaşam alanlarında olabildiğince doğal ve nefes alan malzemelere yer vermek, evin havasını yumuşatır.
- Kusursuz bir parlaklık yerine dokusu hissedilen, zamansız yüzeyler tercih edilebilir.
- Evde el emeği taşıyan, geçmişten iz getiren bir dokumaya ya da seramiğe köşe ayrılabilir.
Zamanla güzelleşen malzeme, eve süreklilik duygusu verir.
- Eşyanın Taşıdığı Anlatı
Her evde değeri fiyatıyla ölçülmeyen, geçmişten izler taşıyan bazı eşyalar vardır. Bu parçalar, kuşaklar arasında kurulmuş en güçlü bağlardır.
- Miras kalan veya anısı olan parçaları depoya kaldırmak yerine evin görünür bir köşesinde sergilemek, bu bağı taze tutar.
- Eşyaları kendi hikâyeleriyle birlikte yaşatmak, evdeki samimiyeti artırır.
- Duvarda anlam taşıyan birkaç özel parçayı, kalabalık bir kompozisyona tercih etmek her zaman daha zarif durur.
Hikâyesi anlatılan eşya, bir bağa dönüşür.
- Az ile Söylemenin Zarafeti
Estetik anlayışımızda ölçü, her zaman gösterişten üstün tutulmuştur. Sadelik, söyleyeceğini az kelimeyle söyleyebilmektir ve kalabalıktan arınmış bir oda her parçaya nefes alma imkânı tanır.
- Her yüzeyi doldurma alışkanlığından kaçınmak, boşluğun da güçlü bir tasarım ögesi olduğunu hatırlatır.
- Çok sayıda sıradan parça yerine az sayıda nitelikli parçaya odaklanmak, mekâna derinlik katar.
- Renk ve desende sakin bir zemin kurarak vurguyu yalnızca birkaç noktaya bırakmak en huzurlu sonucu verir.
Sadelik, evin en zarif konuşma biçimidir.
Evlerimiz kurduğumuz hayatın tercümanıdır. Odanın düzeninde mahremiyet anlayışımız, bir eşyanın hikâyesinde geçmişle bağımız görünür. Ev düzenlemek bu yüzden bir zevk meselesi olduğu kadar kimliğimizi mekâna yazma işidir. Ne söylediğini bilerek kurulan her ev, bize ait bir lisanı kendinden sonrakilere aktarır. Duvarlarımızın, renklerimizin ve eşyalarımızın hangi lisanı konuşacağı ise bizim kurduğumuz cümlenin zarafetine emanettir.